Bronnen in de Zonput van Stein geven na 44 jaar weer water.

De Steinse liedjesschrijver Thei van Mulken maakte er in 1986 het volgende liedje over dat in de jaarlijkse Revuu door Wim Stiene en het koeër gezongen werd.
Klik hier om de Zonput en nog meer muziek gezongen door Wim Stijnen te beluisteren
Op een bank vlak naast de Zonput, aan de voet van de Kapelbergweg, zit een vrouw van ruim tachtig jaar. Haar ogen blikken ietwat wazig. Tranen biggelen over de wangen. Ze is helemaal alleen. Maar ondanks de tranen innerlijk erg blij, want de Zonput geeft, na 44 jaar lang droog te zijn geweest, weer water. Hier heeft zij als kind prachtige momenten beleefd. Momenten die in haar geheugen gegroefd staan. Maar ook weet zij nog dat ze hele dagen met een wasbord gewapend de was deed op de stenen in het ijskoude, heldere bronwater.

De Zonput is voor de oude vrouw en vele andere inwoners, een bron van herinneringen. Voor het IVN en de gemeente Stein een waardevol monument. Vandaar dat onlangs de Zonput in de oude staat werd gerestaureerd.
Volgens Pater Munsters is de bron vele eeuwen oud. Reeds in de 12e eeuw stond achter de twee bronnen een keermuur van mergel. Deze muur hield modder en loof uit de bron. Maar laten we gemakshalve even doorschuiven naar het begin van deze eeuw.

Geschiedenis
Uit twee bronnen gelegen in een bevallig hoekje aan de voet van de Kapelbergweg stroomt rein bronwater. Het water voedt de kasteelvijver en de Ur die bij Urmond in de Maas uitmondt.
Op 3 januari 1921 kochten de Paters het Steinder Kasteel van kasteelheer van Luik. De paters betrokken vrijwel onmiddelijk hun drinkwater van de bronnen aan de Kapelbergweg. Daartoe werd een buis gelegd en een gebouwtje gemaakt rond de twee bronnen. Omdat de mensen uit de buurt angst kregen dat zij hun wasgelegenheid gingen verliezen, sloopten zij 's nachts weer het bouwwerk. Toen de veldwachter uitlegde dat er genoeg water voor het wassen over zou zijn, was iedereen: tevreden. Het gebouwtje kreeg de naam ZONPUT. Waarschijnlijk omdat de bronnen aan de zuidkant lagen.
Met een dieselmotortje pompte men het water in een grote bak boven in het kasteel. Via leidingen. kreeg iedere kasteelbewoner water. Zo hadden de paters, de wasvrouwen, de watermolen en de kasteelvijver voldoende water. En ook de Ur kreeg een ruime dosis (voor dit laatste zorgden echter ook een aantal andere bronnen).
De bron valt droog
In het jaar 1936 werd de bron wispelturig. Steeds minder water ontsproot uit de Kapellerberg en plots, na veel eeuwen, stond de bron totaal droog.
Het aanminnelijke bronnetje de Zonput raakte in verval. Voor de bewoners van het kasteel zat er niets anders op dan onmiddelijk over te schakelen op het waterleidingnet. Ook de Ur moest een ader laten. Maar de waterstand kwam weer snel op peil. Kanaalwater werd aangewend om de vijver rond het kasteel te voeden. De vijver liep over in de Rietbeek en deze voedde weer de Ur. De oorzaak van het plotseling droogvallen werd gezocht bij de mijnbouw. Echter bewezen werd dit nooit.
Restauratie.
In de zomer van 1980 bemerkte een lid van het IVN-Stein, tijdens een wandeling, een plas in een hoekje van de Zonput. Na een onderzoek kwam hij tot de ontdekking dat de bron weer levenstekenen vertoonde. De Zonput, tientallen jaren lang speelhol van kinderen, werd in overleg en met veel hulp van de dienst Gemeentewerken, op initiatief van het IVN afdeling Stein, hersteld.
Bij de herstelwerkzaamheden fungeerde o.a. een foto van de Zonput uit 1923 (van mevrouw Pepels 'uit de Keerenderkerkweg), als werktekening.
Sinds enkele weken is de Zonput weer de trots van Oud-Stein. Met 25 m3 per uur leveren de twee bronnen onder de koepel een aardige stroom water. Een zitbank vlak naast de Zonput is de hele dag bezet. Vooral de iets oudere inwoners komen op dit idylisch plekje hun herinneringen ophalen. En de zon helpt mee. Ze schijnt in het kabbelende water en weerkaats schitterende stralen in de blijde ogen. Meermaals vloeien tranen van blijdschap. Maar de monumentale bron is dan ook feeŽriek.

Inmiddels zijn monsters genomen van het water. Deze zullen op diverse soorten verontreiniging worden onderzocht. Het IVN is van mening dat in 1986, als de Rioolwaterzuiveringsinstallatie in werking is, de Ur weer helder en rein water zal vervoeren, net als de beekjes in de buurt van het kasteel.
Maar het IVN-Stein is nog lang niet klaar. Momenteel werkt men aan een wandelpadenplan. Diverse routes: 20, 15, 10 en 5 kilometer lang, zullen door de mooiste plekjes van onze gemeente voeren.
Overbodig te zeggen dat de routes ook langs de Zonput leiden want daar is het IVN terecht trots op.
Gemeente Stein, aug. 1983
Informatie